Oprocentowanie
Oprocentowanie to miara zysku, jaki przysługuje posiadaczowi lokaty za udostępnienie bankowi swoich pieniędzy. Przyjęło się, że banki podają oprocentowanie w skali jednego roku, niezależnie od rzeczywistego okresu lokaty.
Oprocentowanie stałe / zmienne
Oprocentowanie stałe - bank nie może zmienić go w trakcie trwania lokaty. Zakładając taką lokatę możemy ze stuprocentową pewnością obliczyć należne nam odsetki.
Oprocentowanie zmienne - bank może je zmienić w trakcie trwania lokaty. Decyzje takie są najczęściej podejmowane w obliczu zmian oficjalnych stóp procentowych Narodowego Banku Polskiego. W tym przypadku zysk z lokaty nie jest w pełni przewidywalny w chwili jej zakładania.
Oprocentowanie efektywne i nominalne
Oprocentowanie efektywne uwzględnia efekt kapitalizacji odsetek w trakcie trwania lokaty. Oprocentowanie nominalne nie uwzględnia tego efektu.
Przykład. Bank oferuje 12-miesięczną lokatę na 8%, z kwartalnym okresem kapitalizacji. Dla tej lokaty oprocentowanie nominalne to 8%, a oprocentowanie efektywne to 8,24%.
Oprocentowanie efektywne można obliczyć ze wzoru:
gdzie:
Oe - oprocentowanie efektywne (w skali roku)
On - oprocentowanie nominalne (w skali roku)
okr - ilość okresów kapitalizacji (w skali roku)
Dla wspomnianego przykładu wzór wygląda następująco:
8 - to oprocentowanie nominalne
4 - to liczba kapitalizacji w ciągu roku
Oprocentowanie realne
Oprocentowanie realne, to oprocentowanie efektywne pomniejszone o wysokość inflacji. Jeśli lokata oprocentowana jest na 6% (z uwzględnieniem podatku od zysków kapitałowych), a inflacja wynosi 2,5%, to nasz realny zysk z lokaty wynosi 3,5%.
Lokata progresywna (z dopłatą)
Lokata progresywna umożliwia dopłacanie do kwoty jaka była zdeponowana na początku, bez konieczności zawierania z bankiem nowej umowy. W zależności od konstrukcji lokaty, dopłaty mogą mieć charakter systematyczny bądź dowolny. Oprocentowanie najczęściej wzrasta wraz ze wzrostem łącznej kwoty depozytu.
Często pojęcie ?lokata progresywna" utożsamiane jest z lokatą dynamiczną.
Lokata dynamiczna
Lokata dynamiczna to taka, w której oprocentowanie jest coraz wyższe w kolejnych okresach (najczęściej miesiącach) utrzymywania depozytu. Często określana jest też mianem ?lokata progresywna". Więcej przeczytasz tutaj.
Lokata rentierska
Długookresowa (nawet wieloletnia) lokata, w której odsetki nie są kapitalizowane, a wypłacane w regularnych odstępach czasu. Najczęściej miesięcznych bądź kwartalnych. Nazwa pochodzi od słowa rentier, oznaczającego osobę żyjącą z dochodów płynących od posiadanego kapitału.
Lokata overnight
W wolnym tłumaczeniu ?lokata na noc". Bank na koniec dnia blokuje określoną kwotę pieniędzy na koncie klienta, a rano udostępnia ją z powrotem, najczęściej od razu dopisując uzyskane odsetki. Lokaty overnight zwykle zakładane są automatycznie, na warunkach określonych pomiędzy klientem a bankiem. Produkt ten rozpowszechniony jest szczególnie w bankowości korporacyjnej, a minimalna kwota lokaty ustawiona jest na wysokim poziomie.
Lokata automatyczna
Lokata zakładana automatycznie po spełnieniu warunków określonych w umowie. Przykładowo - po przekroczeniu na koncie a'vista określonej wartości środków. Podobnym rozwiązaniem jest mechanizm automatycznie przelewający nadwyżkę na wyżej oprocentowane konto oszczędnościowe.
Lokata odnawialna / nieodnawialna
Lokata odnawialna - po upływie terminu lokaty bank automatycznie założy podobną, na podobny okres. Odsetki (w zależności od dyspozycji klienta) mogą być dopisane do kwoty lokaty, bądź pozostawione na koncie.
Lokata nieodnawialna - po upływie terminu lokaty bank pozostawi kapitał wraz z odsetkami na koncie klienta. Będą czekać na podjęcie, bądź kolejne dyspozycje.
Lokata negocjowana
Lokata w której oprocentowanie ustalane jest w drodze negocjacji pomiędzy klientem a bankiem. Im wyższa kwota lokaty, tym lepsza pozycja negocjacyjna klienta.
Lokata z funduszem
Produkt hybrydowy, w którym część środków lokowana jest na klasycznej lokacie (zwykle zachęcająco wysoko oprocentowanej), a część w funduszu inwestycyjnym. Lokata tego typu niesie szanse na ponadstandardowe zyski, ale i ryzyko jeśli wybrany fundusz poniesie straty. Struktura lokaty (procent środków na lokatę, procent na fundusz) jest pierwszą z miar ponoszonego ryzyka. Drugą jest rodzaj wybranego funduszu (stabilnego wzrostu, agresywny itp).
Lokata strukturyzowana
Podobnie jak lokata z funduszem, to produkt hybrydowy. Część środków inwestowana jest w bezpieczne instrumenty (np. lokaty, obligacje), a część w instrumenty finansowe (np. opcje), których zykowność skorelowana jest z notowaniami przeróżnych rynków. Może być to rynek złota, kawy czy nieruchomości. Możliwości są nieograniczone. Lokaty strukturyzowane, zwane potocznie ?strukturami", mają przeważnie kilkuletni horyzont czasowy. Niektóre dają gwarancję pełnej ochrony kapitału (jeśli inwestycje w opcje poniosą porażkę, wtedy odsetki od lokat i obligacji pokryją straty), inne dają gwarancję jedynie częściowej ochrony kapitału (np. 90%). Oczywiście w ślad za ryzykiem idzie szansa na wyższe zyski. W przypadku inwestycji w ?struktury" należy wyjątkowo dokładnie zapoznać się z ich konstrukcją.
Poliso-lokata
Poliso-lokata to tradycyjna lokata ubrana w ubezpieczeniową szatę. Dodanie opcji ubezpieczenia na życie lub dożycie pozwala uniknąć opodatkowania podatkiem Belki. Co ciekawe, banki często podają oprocentowanie poliso-lokat jak gdyby były ona zwykłą lokatą, podlegającą opodatkowaniu, a więc zawyżając ich nominalne oprocentowanie.
Konto oszczędnościowe
Konto oszczędnościowe to wysokooprocentowany rachunek bankowy. Nie definiuje on okresu utrzymywania inwestycji. Więcej przeczytasz tutaj.
Kapitalizacja odsetek
Kapitalizacja to dopisanie odsetek do lokaty, a więc zamiana ich w kapitał. Kolejne odsetki będą już naliczane od wyższej podstawy.
Zerwanie lokaty
Wypłata środków z lokaty, której okres nie dobiegł końca, traktowana jest przez bank jako zerwanie umowy. Konsekwencją może być utrata części należnych odsetek, całkowita utrata odsetek, a w skrajnych przypadkach nawet naliczenie karnej opłaty. Często banki stosują gradację ?kar" - jeśli lokata zrywana jest zaraz po jej założeniu konsekwencje są większe, niż gdy zrywamy lokatę tuż przed jej zakończeniem.
Podatek od zysków kapitałowych
Podatek od dochodów kapitałowych obowiązuje w Polsce od 2002 roku. Wprowadził go minister finansów Marek Belka, stąd też potoczna nazwa ?podatek Belki". Jego stawka wynosi 19%. Taką część odsetek od lokat bank automatycznie odprowadza do fiskusa. Zatem aby obliczyć realny zysk z lokaty, oprocentowanie nominalne powinniśmy pomnożyć przez współczynnik 0,81.
LIBOR
LIBOR (akronim od London Interbank Offer Rate) to średnie stopy procentowe kredytów, oferowanych w Londynie na rynku międzybankowym. Średnie obliczane są codziennie dla dziesięciu walut (najważniejsze to: EUR, USD, GBP, JPY, CHF) i dla różnych okresów (najważniejsze to: 1M, 3M, 6M, 12M). Notowania są pochodną aktualnych warunków ekonomicznych.
Stopy LIBOR to swego rodzaju wzorce, w oparciu o które wyliczane są oprocentowania wielu produktów bankowych, w tym kredytów i lokat dla klientów indywidualnych.
EURIBOR
EURIBOR (akronim od Euro Interbank Offered Rate) to średnie stopy procentowe kredytów na rynku międzybankowym, wyliczone z ofert ok. 60 największych banków strefy euro. Notowania ustalane są przez Federation Bancaire de L'Union Europeenne w Brukseli.
WIBOR
WIBOR (akronim od Warsaw Interbank Offer Rate) to krajowy odpowiednik LIBOR. Są to średnie oprocentowania po jakich banki są skłonne udzielić kredytów innym bankom. Stawki WIBOR dla różnych okresów (od jednego dnia, aż po rok) obliczane są codziennie, na podstawie ofert kilkunastu największych krajowych banków.
Na podstawie stawek WIBOR często ustalane jest oprocentowanie kredytów i lokat dla klientów indywidualnych.
WIBID
WIBID (akronim od Warsaw Interbank Bid Rate) to przeciwieństwo stawek WIBOR. To stopy procentowe po jakich krajowe banki są skłonne przyjąć depozyty od innych banków. Notowania dla lokat od jednodniowych po roczne obliczane są codziennie.
Podobnie jak WIBOR, tak i WIBID często stanowi bazę oprocentowania różnych produktów bankowych.
